May Bibliya si Ino

Absent si doc kaya namasyal na lang kami nila mami at ino. Nagpunta kami sa St. Paul store sa Makati, naghahanap kasi si mami ng image ni Mother Theresa. 

On the way sa St. Paul, nangungulit si Ino ng hash brown, gusto daw nya kumain ng hashbrown sa McDo. Ayaw ni mami, kasi hindi naman kumakain sa McDo tong nanay ko, sabi nga ng tatay ko "sophisticated masyado ang panlasa ng mami mo, ayaw sa fast food"

Pagdating namin sa St. Paul natuwa si Ino sa dami ng libro. Inikutan nya ang isang display ng sari-saring bible.

"Ma, pwede ba akong bumili ng pambatang bible?" tanong niya.

"Sige hanap ka" sabi ko naman.

Bigla nyang iniabot sa akin ang isang hardbound na libro. Aba! eh may bitbit na pala!

"O magkano yan?" tanong ko sa kanya.

Itinuro nya yung barcode, pero walang presyo na nakalagay, kaya sabi ko itanong nya sa counter. Mukhang tinamaan ng hiya. Bumalik sya sa display at naghanap ng bible na may presyo. Bigla syang nagkamot at bumalik sa akin.

"Ma tanong natin" sabi nya sa akin

"O bakit, ayaw mo ba yung iba?" tanong ko naman

"Mahal eh" sabi nya

Aba! at may konsepto ng mahal! Tinignan ko ang presyo ng ibang bible. Tama nga naman sya, ang pinakamababa ay P500.00

So, lumapit ako sa counter at itinanong ko ang presyo ng hawak ni Ino ni bible. Kinakabahan ako na baka mahal ulit. Pero natuwa ako nang sabihin ng sales lady na P300.00 lang ito.

Pero mas natuwa ako sa susunod na eksena

"Ma magkano daw?" tanong ni Ino

"300 anak" sabi ko

"Mahal ba yun?" tanong nya ulit

"medyo" sagot ka naman ulit.

"pwede bang wag na lang hashbrown, ito na lang?" tanong ulit nya na medyo malungkot na ang mukha.

Natuwa naman ako. Kung sa normal na kagaguhan ko malamang ay mas pinili ko ang hashbrown kasi mas mura, pero sa sobrang tuwa ko dahil sa interes ng anak ko sa bible, pinili ko na bible. tsaka ko sya ibinili ng nuggets kasi walang hashbrown sa McDo eh.

Ayan, katabi nya matulog ang bible pagkatapos nyang magbasa ng kung ilang pahina!

Nasosobrahan sa Pag-iisip

Minsan naiisip ko na nalilimitahan ako masyado ng sakit ko. Marami akong ginagawa noon na hindi ko na magawa ngayon. Kasama na dito ang pagtula. Hirap na akong sumulat, parang ang mga karanasan ko na noon ay laging inspirasyon ko sa pagsulat ay wala nang bisa ngayon dahil hirap na akong tandaan ang mga ilang pangyayari. Madalas ay malabo kapag binabalikan ko, madalas may nawawalang detalye. Minsan may nagbiro sa akin na may Alzheimer's daw ako, muntik ko na sipain yung tao!

Kasunod ng hindi ko na pagtula ay ang hindi ko na pagpunta sa workshop. Nawalan ako ng interes (pasintabi sa mga kasama sa grupo) sapagkat wala naman akong tula na maipakikita dahil nga hindi ako sumusulat. Minsan may nagpayo sa akin na magbasa ako ng mga tula para bumalik ang gana ko. Sinubukan ko naman, pero hindi ko rin matagalan magbasa. Parang wala rin doon ang interes ko.

Naisip ko tuloy nung lumaon na ang hindi ko pagtula ay latak na lang ng epekto ng sakit ko. Ang pinakanauunang epekto nito ay ang kawalan ko ng interes sa maraming bagay.

Liban sa pagtula nawala na rin ang interes ko sa pag-gimik. Kapag napupunta ako sa matataong lugar ngayon ay para akong nabibingi, naiirita. Mas gusto ko na ngayon ang narito lang sa bahay--tahimik. Ang langit na bar at restaurant sa akin noon ay tila purgatoryo na ngayon na hindi ko maintindihan kung pananatilihan ko para sa pakikisama o lalayasan ko dahil sa iritasyon.

Idagdag pa natin ang nawalang hilig ko sa pagbabasa. Noon ay napakahilig kong magbasa, kung hindi nobela ang binabasa ko, mga artikulo sa magazine o dyaryo. Minsan nga pati textbook ginagawa ko rin libangan eh, may mabasa lang. Pero ngayon, ni hindi ko matapos tapos ang isang chapter nitong libro na inumpisahan ko dalawang buwan na ang nakararaan. Baka maunahan pa ako ng anay na tapusin ang libro.

Ang isa naman na hindi ko inaasahang mangyari ay ang unti-unti na ring pagkawala ng interes ko sa pagkanta. Noon, lagi akong kumakanta, masaya man ako o malungkot, pang-hanap buhay man yan o pampalipas oras lang. Ngayon, swerte nang kumanta ako sa isang araw. Pinipilit ko naman kumanta eh, pero hindi na tulad ng dati ang pakiramdam, hindi na gumagaan ang pakiramdam ko kapag kumakanta ako ngayon. Hindi naman ako sa nalulungkot, pero hindi na rin ako napaliligaya nito.

O sige nga nga, babanggitin ko na rin ang hinihintay nyo, nawalan na rin ako ng interes sa sigarilyo at alak. Hindi ko alam kung talagang nawalan ako ng interes kasi hindi ko pa naman sinusubukan na gawin mula nang gumaling ako eh. Ayoko rin subukan kasi baka hindi naman talaga ako nawalan ng interes dun, baka kaya lang hindi ko ginagawa ay dahil hindi naman naihahain sa akin.

May dalawa lang akong interes na hindi nawawala, interes sa pera at sa pagkain. Isa kasi itong realidad na kailangan harapin, na sa gusto ko man o sa ayaw ko, kailangan ko kumita ng pera para makabili ng pangangailangan, at kailangan ko magluto at kumain para manatili akong malakas.

Pero sa kabila ng mga naglahong interes na ito, nakagugulat na masaya ako. Masaya ako na narito lang ako sa bahay. Masaya ako na nakatunganga at kumakain lang ako madalas. Masaya ako na konti lang ang taong nakapaligid sa akin. Masaya ako na wala na akong paki-alam masyado sa mundo kundi rin lang naman konektado sa ikaliligaya ng mga anak ko o ng mga magulang ko.

Nakagugulat kasi ang mga interes ko ngayon ay mga bagay na noon ay madalas kong nababalewala.

Naku, hindi kaya maging interesado na ko sa...(secret, bawal tsismosa!)

Mauna Ka

Habang nasa clinic kami, may isang pasyenteng babae na bang ingay at naglalamentasyon ng kanyang galit sa gobyerno. Kapansin-pansin na medyo malala ang sakit nya dahil sobrang payat nya, dry ang balat , at nakabalot ang ulo nya para hindi makita nag kanyang buhok. Kung tama ang dinig ko sa sekretarya ng doktor namin, cancer ang sakit nya.

Sa tinagal-tagal ng kadadakdak ng babae, nagulat ako nang biglang hawakan ni mami ang kamay nito

Mami: Ms. _____ do you remember me? (tinanggal ni mami ang suot nya na mask)

Babae: Nicole! how are you? what's wrong with you? Why are you here? (at marami pa syang tanong)

Mami: hindi ako, yung anak ko ang pasyente

Bigla kaming tinawag na ng doctor. Matapos akong kausapin ng doktor ay lumabas na kami para magbayad ng subida.

May iniaabot na prayer booklet ang maingay na babae kay mami. Ako ang kumuha kasi busy si mami at kinakausap ang sekretarya.

Babae: o ingat kayo ha, see you in heaven!

Gusto kong himatayin sa sinabi nya. Mukha na ba akong mamatay? At pano sya nakasisiguro na sa langit nga ako pupunta? bwahahaha

Asus ginoo! gusto ko sabihing, "Sige po, mahaba pa byahe ko, mauna na kayong pumara kung gusto nyo."

Isang Araw na Nakakabaliw

Kakauwi lang galing sa check-up at ang daming nakakalokang pangyayari...

SA CHECKUP...

Doctor: O Precious, kamusta ka na

Ako: Naku doc, ok na ok, ayan o bumigat ulit ako, 4 kgs ang nadagdag. Medyo malakas po magpagana yung gamot ko.

Doctor: Oo nga eh, medyo mabilis ang gain, hanggang dyan na lang tayo ha, next checkup wag na madagdagan

(wagas doc! bigyan ako bagong problema?! pano ko hindi bibigat kung ginugutom ako ng steroids?)

SA CR NG RESTAURANT NUNG LUNCH TIME...

Ale: (kumatok sa pinto ng communal na cr)

Ako: May tao (malambing na sagot)

Ale: (kumatok ulit nang mas malakas)

Ako: may tao po (mas malakas pang sagot)

Ale: (pinihit ng pinihit ang door knob ang hinihila ang pinto)

Ako: (binuksan ang pinto) ANO BA?! MAY TAO NGA EH!!!!!

(Anak ng pitong puting parak naman! pag naka-lock ang pinto ng cr at di mabuksan malamang may tao! tonta!)

PAUWI SA BAHAY, SA MISMONG KALSADA SA TAPAT...

Sobrang traffic, nakaharang ang mga tricycle sa kalsada at nakatigil ang mga sasakyan, may parada kasi. Malapit na kami sa gate kaya minabuti ni dad na bumaba na mga ilang metro pa bago ang bahay para buksan na ang gate. Nang mabuksan ang gate sumenyas si dad sa driver namin para pumasok na sa natitirang isang lane na bukas sa kalsada para makapasok na sa bahay.

Mamang tricycle driver (na ang tricycle ay isa sa mga nakaharang): (pasigaw) walang daan!

Driver namin: Dyan lang kami (itinuro ang bahay)

Ako: (sa isip lang naman) bobong mama, MAY DAAN, AYAN O ASA DAAN NGA KAYONG LAHAT EH, NAKAHARANG!!!

Sorry, epekto ng steroids ang toyo. Pagkatapos ng mga nakakalokang mga pangyayari at toyo ko. Lumafang na lang ako ng bicho-bicho at nagkape. AT AKO AY LUMIGAYA!

Pano na to doc? susupilin ba talaga ang kaligayahan ko? Mahirap tumanggi sa pagkain!

Salisi Boy

Ang init!!!!!!!  grabe naman ang panahon na ito, napaka-init. Kaso, hindi pwede mag-aircon kasi bawal naman ako sa malamig...labo ba? labo! shucks

Anyway, kahapon nagpa-checkup ako ulit sa hematologist, love talaga ako ni Lord kasi ang ganda ng blood test results ko, normal na lahat, tao na ulit ako!

S'ya hindi yan ang kwento, eto yun, nakasabay ko na naman yung last week na may dalang daing na bangus. Wala silang daing ngayon, pero meron sila mga coke zero 

Sadyang ligalig yung mama na last week ay nadumi sa sasakyan, hindi sya makali kahapon, lakad sya ng lakad, at sunod naman ng sunod sa kanya ang driver nila. At habang ganun ang ginagawa nya, ang coke zero nya, tahimik na nakaupo lang dun sa bench hanggang sa...

May isang batang makulit na naupo sa bench, napansin nya ang supot na may coke sa loob. Sinilip nya ito, inamoy. Tapos sinita sya ng yaya nya kaya lumayo sya. Pero dahil nga may taglay atang ibang antas ng kulit ang bata, bumalik sya ulit sa bench na may coke. Sa pagkakataon na ito binuklat na niya ang supot at na-expose na si coke. Pasimpleng nyang kinalog ang lata habang tinignan nya ang paligid.

Biglang eto at paparating na ang matandang lalaki at driver, nanakdbo ang bata sa yaya. Deadma naman yung matanda ang yung driver dun sa coke, mga 2 minutes lang sila sa bench tapos umalis ulit yung matanda, syempre kasunod ang driver.

At pagkaalis ng matanda, andun ulit ang bata, inaaral kung pano bubuksan ang coke. Nang hindi nya malaman kung paano buksan ang lata, para syang tinoyo, nag-iba ang itsura nya at inis na inis sya. Itinapon nya ang coke sa basurahan na katabi ng bench tsaka padabog na naglakad papunta sa yaya.

Napanganga lang ako...huwaaaatttt?!!!!

Oyot na bata yun, pagdating tuloy nung matanda sa bench, nilingon nya ang paligid habang nagkakamot ng ulo, sabay tingin sa akin. E kumakain ako ng popcorn nun.

Lintek na to, baka isipin ako kumuha ng coke nya!!!!

Ang Mysterio sa LIkod ng Mask

Nung isang araw nasa landmark kami. Dahil bagsak ang immune system ko ngayon lagi akong naka-face mask. Eto ang mga reaksyon ng mga nakakasalubong ko:

1. Merong muntik nang malaglag sa hagdan, merong muntik mauntog dahil sa di matanggal nilang tingin sa akin.

2. Merong tila nandidiri sa akin na para bang may dala akong nakahahawang sakit, sarap sabihin na "haller, germs mo ang iniiwasan ko" 

3. Merong tila naiinis, ewan kung bakit. Siguro iniisip nila "ang arte naman nito!"

4. Merong mama na nakakatuwa, pagtabi ko sa kanya, pa-simple nyang inamoy sarili nya!

5. Merong tropa na nang masalubong ko eh bulungan ng bulungan, rinig ko naman ang sinasabi, "Ano kaya sakit n'yan?"

6. Meron din namang diretsa nagtanong sa akin "bakit po kayo naka-mask?" (para hindi magkagulo ang mga tao sa ganda ko!!!)

Naaalala ko tuloy yung mga panahon na nakakikita ako ng mga naka-mask, ang lagi kong tanong sa sarili ko eh "may nakakahawa kaya syang sakit o ayaw n'ya lang mahawa ng sakit?"

Daing na Bangus

check-up ko kahapon, at bago yun nagpa-cbc muna ako. Tusok again my gas! Eniwei, maganda ang hemoglobin count ko kaya ibinaba na ng doctor (agad!!!!!) ang dosage ng steroid ko.

Pero hindi yan ang masaya sa kwento:

Pagdatin namin sa clinic ng hematologist ko sarado pa ito, wala pa ultimo ang nurses, peroooooo, may naka-upong apat na daing na bangus, isang throw pilo at apat ng coke zero dun sa bench sa may pintuan ng clinic. Sabi ni dad, "may nauna na sa atin," Sabi ko, "aba, pag di nila binalikan yan, kakainin ko yan, paborito ko yang bangus eh!"

Ang ingay ko tungkol sa bangus, andun pala sa kabilang bench yung may-ari, isang maingay na ale, natalo nanay ko sa lakas ng boses, so sa ingay nya, malamang di n'ya ko narinig.

Apat sila, yung aleng maingay at ang asawa n'yang di makali sa kalalakad, yung yaya, na tila nakatali ang katawan sa dun sa ale, at ang driver na s'ya namang buntot nung lalake.

Naawa ako dun sa lalake kasi tinatahi n'ya na yung buong hallway sa inip n'ya. Tapos na kasi s'ya tignan ng doktor n'ya, ang aleng maingay naman ang titignan ng doktor.

Maya maya pa'y bumalik ang driver para kausapin ang yaya. Dahil chismosa ako, nakinig ako sa usapan nila.

Natae daw sa salawal ang lalake ang hindi ito sa banyo ginawa, kundi dun sa sasakyan nila. Tinawag ng driver ang yaya upang linisin ang lalake. "Ano naman ang gagawin ko?" nag-aalalang tanong ng yaya. "E di linisin mo, ikaw na yun eh, ako driver lang" sagot naman ng driver. di naman sila nagtatalo, nagtuturuan lang.

Ang napagkasunduan nila ay tawagin na ang aleng maingay upang umuwi na. Pero bago nila ito nadesisyonan, may limang minuto o higit pa na sila ay nag-uusap. Ang tanong ko sa sarili ko "kamusta na kaya yung lalake na may tae sa salawal?"

Nang sabihan nila ang aleng maingay tungkol sa nangyari, ang tanong ng ale "Eh ano ang gagawin ko?" malakas ang boses n'ya, pero hindi naman s'ya galit. Napagdesisyonan niyang wag na hintaying ang doktor at umuwi na lamang. Tsaka naman dumating ang doktor. At dahil una sila sa listahan, napigil ang kanilang pag-alis. Nagpatingin ang ale sa doktor.

At habang nagpapatining ang aleng maingay, nag-uusap ang yaya at driver sa may pintuan tungkol sa kung gaano kahirap pag-silbihan ang mga amo nila dahil sa pagiging maingay at madalas ay masakit magsalita. Habang nag-uusap sila hindi ko pa rin maalis sa isip ko kung kamusta na yung lalake na may tae sa salawal.

Sa bawat tanong nila ng "ano ang gagawin ko?" at sa bawat minutong lumilipas, gusto kong tumayo at lapitan sila para sabihing "linisan nyo kaya yung matanda?! sige kayo, pagsakay nyo sa sasakyang nyo lahat kayo mamamatay sa baho!"

May Komedya sa Ospital

9 days sa ospital, narito ang aking mga naranasan na nakaiinis at nakatutuwa:

1. kinakausap ako ng doctor sa ER, biglang pumapasok ang nurse na nakikipag-coordinate sa HMO at nakikpag-sabayan ng tanong sa doctor. Hindi ko napigilang humirit ng "teka lang, sabay sabay eh, sino ba unahin ko?" nakangiti ako, don't worry.

2. kinabitan ako ng NGT, ewan kung short for what yan, pero tube yan na pinapadaan sa ilong diretso sa tyan, dyan pinapadaan ang osterized food para maka-kain. Sarap sapakin o murahin nung doktor. DOn't get me wrong, mabait yung doktor, masakit lang talaga nung ikinakabit yung NGT. buti na lang si ate huminirit ng "very good kyo, very good, sige swalllow lang, very good" para lang akong aso na bumabait nung nagsasalita si ate.

3. dinala ako sa surgery para sa endoscopy ng lalamunan. masama ang loob ko kasi tinanggal ako cutix ko sa paa! Anway, sarap ulit sapakin at murahin nung doctor. Biruin mo, may NGT na ko, eendoscopy pa lalamunan ko. Spray spray lang sa lalamunan ang anesthesia. buti na lang mabait yung nurse at pinupunasan ako ng pawis at luha. oo naiyak ako, di ako makamura eh!

4. Bone marrow extraction, ang pinakakinatatakutan ko. marami na akong narinig na kwento tungkol sa kung gaano ito kasakit, kaya nang dumating ang araw na gagawin na sa akin, muntik ata mapatid ang rosaryo ko sa kakadasal ko. Dad ko ang kasa ko, nakatagilid ako sa kama at nakaharap sa kanya, sa likod kasi ako kinunan, so daddy ko lang ang nakakita. Ay, mahal talaga ako ni Lord kasi wala ang narandaman. Lahat nang sabihan ko nito hindi makapaniwala, pero hindi ko talaga naramdaman, kinuweto na lang ni dad kung pano ginawa. pagkatapos ng procedure, sabi ng doktor (hindi sya yung sa NGT) "nasaktan ba kita? mukhang hindi naman kasi nakangiti ka pa" ay totoo naman na nakangiti ako dahil hindi ako makapaniwala.

5. isang tila laging wala sa sarili na nurse ang na-assign sa akin. Mabait naman at madaling kausap, tila lang ala sa sarili, mantakin nyong nang i-BP ako, sinuot nya ang stetoscope, itinapat sa pulso ko tsaka pumindot sa pang-BP, pero yung tela na iniiikot sa braso para humigpit at nasa basket pa!!!!!!! tumingin na lang ako sa malayo, patay malisya lang hanggang marealize nya 

6. tinanong ako ng medtech kung ilang beses na ko kinunan ng dugo. natawa na lang ako. pasa pasa na kas yung magkabilang fold ng braso ko (yung likod ng siko hahahah, ano tawag dun?) sobrang daming beses ako nakunan, at hindi birong laki ng hiringgilya ang ginamit. may isang kuha sa akin na 6 tubes ang pinuno. Di ko na nga napigilan sabihin na "ala na nga ako dugo kuha pa kayo ng kuha" pero muli, nakangiti ako.

7. naka-apat na lipat ng swero sa kamay ko, sikat na naman ako sa ospital dahil sa hirap kong hanapan ng ugat, ultimo yung mga tinatawag nilang 'shooter' 2 takes pa rin. yung unang nilagay namaga, pangit pwesto. yung pangalawa, maganda pwesto pero pinakamaliit na karayom ang ginamit so hindi pwede sa blood transfusion (BT). yung pangatlo, ok sna kaso laging clogged pagdating nung 2nd bag ng dugo. After ng BT tinanggal ang tube ng swero at pinalitan ito ng heplock, dito papadaain ang diluted anti-biotics ko. pero lagi na pa rin itong clogged, hindi naman pwedeng tuluyang tanggalin ayon sa nurse kasi nga may anti-biotics pa ko. sa ika-walong gabi ko sa ospital, hindi ko na napigilan mag-sungit, ang mga nasungitan:

a. medtech na kumuha ng dugo at tumusok dun sa may pasa, umiyak talaga ako at ang sabi ko sa kanya "alam mo, first time kong umiyak dahil lang sa blood extraction, ikaw unang nagpa-iyak sa akin."

b. nurse na ng-fu-flush ng heplock ko, dahil sa habang tumatagal na finuflush pasakit na ng pasakit, e sya na yung panggabi, sa mga naka-4 flushes na nung araw na yun. nung sya na, para na talagang sasabog ang ugat ko. E ipinipilit p. sabi ko tuloy "tama na, yang anti-biotic na yan, ireport mo na ayaw ng pasyente, wala naman sila magagawa pag tumanggi ang pasyente. baka pwede nang oral yang anti-biotic, if not lipat na natin yang line sa kabilang kamay at ibalik ang swero para stable at di mag-clog"

c. doctor na dumating para kumuha ng bagong line sa kabilang kamay ko. Antagal nyang nag-hahanap. parang bang nagtatago lahat ng ugat ko. nang makakita ng isang ugat ang doktor, pinalo na iyo ng pinalo upang magalit ang lumaki. Pero walang nangyari, lalo lamang sumasakit ang kamay ko dahil yung pinapalo nya na area at katabi ng pinagtanggalan yung ikalawang linya ng swero. hindi napigilang mainis, "tama na yan, bukas nyo na ko kunan ng linya, papahingahin nyo muna ko, gusto ko matulog!" Kinabukasan, dumating ang panibagong doktor. one hit, nakakuha sya ng linya. kalamado na kasi ako, nakatulog na ng maayos.

sayang din lang yung ikinabit na huling swero, ipinatanggal na rin kahit di pa ubos kasi pinayagan na akong umuwi.